حملات سرگیجه ناگهانی ، تلوتلو خوردن و گیجی مکرر بدون اینکه همیشه سردرد مشخصی وجود داشته باشد ، وضعیت کلافه کننده ای است که بسیاری از مراجعان را راهی مطب پزشکان می کند . تشخیص میگرن وستیبولار یکی از دلایل مهم سرگیجه های دوره ای به شمار می رود و ارتباط مستقیمی با نحوه پردازش پیام های تعادل در سیستم عصبی دارد . از آنجا که سرگیجه می تواند منشا گوش داخلی یا سیستم عصبی مرکزی داشته باشد ، مراجعه به بهترین جراح گوش ، حلق و بینی برای ارزیابی تخصصی علائم و تشخیص این عارضه از سایر بیماری های سیستم شنوایی اهمیت بالایی دارد . در این مقاله به بررسی علائم بالینی ، محرک های فردی و راهکارهای کنترل آن می پردازیم .
میگرن وستیبولار چیست؟
این عارضه نوعی اختلال سیستم عصبی است که بر پردازش پیام های تعادلی در مغز اثر می گذارد و به سیستم وستیبولار مرتبط می شود . برخلاف تصور عمومی که میگرن را صرفا با سردردهای شدید می شناسد ، در این نوع از میگرن تمرکز علائم بر سیستم حفظ تعادل است .
طول مدت این حملات در بیشتر موارد بین ۵ دقیقه تا ۷۲ ساعت متغیر است . شدت سرگیجه ممکن است از یک حس سبکی سر و ناپایداری گذرا تا سرگیجه چرخشی شدید که مانع از حرکت فرد می شود متفاوت باشد . به همین دلیل بسیاری از مراجعان در ابتدا به دنبال علل گوش برای مشکل خود می گردند .
علائم میگرن وستیبولار چیست؟
نشانه های این بیماری طیف متنوعی از اختلالات حرکتی و حسی را در بر می گیرد که در طول هر حمله با شدت های متفاوتی ظاهر می شوند . احساس سرگیجه چرخشی ، حس حرکت محیط اطراف و ناپایداری هنگام راه رفتن به طوری که فرد نتواند در یک خط مستقیم حرکت کند از نشانه های شایع هستند .
علاوه بر این ، حساسیت شدید به حرکت سر یا شلوغی بصری اغلب با حالت تهوع و گاهی استفراغ همراه می شود . برخی از بیماران نیز در حین حمله علائمی نظیر حساسیت به نورهای زننده ، ترس از صداهای بلند ، احساس پری یا گرفتگی موقت و وزوز در گوش را تجربه می کنند .
جهت دریافت نوبت یا معاینه با دکتر یعقوبی فرم زیر را پر کنید
"*" زمینه های مورد نیاز را نشان می دهد
علت و محرک های میگرن وستیبولار
مکانیسم دقیق این اختلال به فعل و انفعالات شیمیایی مسیرهای عصبی مغز مربوط است ، اما وقوع حملات معمولا تحت تاثیر عوامل محرک تشدید می شود . محرک ها در افراد مختلف یکسان نیستند و شناسایی الگوی فردی اهمیت زیادی دارد . بی نظمی در الگوی خواب شبانه ، کم خوابی مکرر ، فشارهای روانی ، اضطراب و استرس های مداوم کاری از اصلی ترین زمینه سازهای شروع حمله به شمار می روند .
همچنین حذف وعده های غذایی و ایجاد فاصله های طولانی میان تغذیه در کنار نوسانات هورمونی به ویژه در دوران قاعدگی تاثیر مستقیمی بر شدت علائم دارند . در برخی افراد حساس ، مصرف خوراکی هایی نظیر کافئین زیاد ، پنیرهای کهنه یا غذاهای فرآوری شده و همچنین قرار گرفتن در محیط های پرنور با چراغ های چشمک زن یا کار طولانی با مانیتور می تواند جرقه آغاز سرگیجه باشد .
تفاوت میگرن وستیبولار با بیماری منیر و BPPV
به دلیل شباهت نشانه ها ، دانستن فرق این اختلال از دو بیماری شایع تعادلی گوش ضروری است . بررسی دقیق این تفاوت ها از تشخیص اشتباه جلوگیری می کند :
تفاوت با سرگیجه وضعیتی خوش خیم ( BPPV )
سرگیجه وضعیتی خوش خیم ناشی از جابجایی کریستال های کلسیمی گوش داخلی است . حملات این بیماری صرفا ثانیه ای و بسیار کوتاه بوده و فقط با تغییر جهت خاص سر مثل غلت زدن در تخت رخ می دهند . در مقابل ، میگرن تعادلی با تغییر زاویه ساده سر به صورت لحظه ای پیدا نمی کند و طول مدت متغیری دارد .
تفاوت با بیماری منیر
بیماری منیر نوعی اختلال ناشی از افزایش فشار مایع گوش داخلی است که در آن سرگیجه همراه با افت شنوایی نوسانی در فرکانس های بم ، وزوز مداوم و احساس پری پایدار ظاهر می شود و به مرور ممکن است به کاهش شنوایی ماندگار منجر گردد . اما میگرن تعادلی به طور معمول افت شنوایی دائمی بر جای نمی گذارد .
میگرن وستیبولار چگونه تشخیص داده می شود؟
از آنجا که آزمایش خون خاصی برای اثبات این بیماری وجود ندارد ، روند تشخیص نیازمند رد سایر علل زمینه ای است .
پزشک متخصص گوش و حلق و بینی وضعیت سلامت گوش داخلی را با آزمون های شنوایی سنجی و تست های ارزیابی تعادل بررسی می کند . انجام ام آر آی مغز برای تمام بیماران ضرورت ندارد و صرفا در صورت وجود علائم هشداردهنده عصبی یا یافته های غیرمعمول در معاینه فیزیکی تجویز می شود .
درمان میگرن وستیبولار
مدیریت این بیماری بر پایه سه محور کنترل حملات حاد ، پیشگیری دارویی و تعدیل سبک زندگی استوار است .
درمان فاز حاد
در زمان بروز حمله سرگیجه شدید ، هدف تسکین تهوع و آرام کردن سیستم حرکتی است . استفاده از داروهای سرکوب کننده موقت وستیبولار یا داروهای ضدتهوع با نظر پزشک می تواند شدت حمله را کنترل کند .
درمان پیشگیرانه
در صورتی که تکرار حملات مکرر باشد و زندگی روزمره فرد را مختل کند ، مصرف داروهای پیشگیرانه تجویز می شود . مسدودکننده های گیرنده بتا ، داروهای ضدتشنج تثبیت کننده امواج عصبی ، مسدودکننده های کانال کلسیم یا ضدافسردگی ها بسته به شرایط بالینی بیمار برای کاهش فرکانس حملات به کار می روند .
توانبخشی تعادلی ( فیزیوتراپی وستیبولار )
برای بیمارانی که بین حملات همچنان احساس ناپایداری حرکتی یا عدم تعادل پایدار دارند ، تمرینات توانبخشی وستیبولار می تواند به مغز در تطابق با نشانه های تعادلی کمک کند .
آیا میگرن وستیبولار درمان قطعی دارد؟
این اختلال نوعی شرایط عصبی با تمایل به دوره های عود و خاموشی است و نمی توان آن را با یک درمان کوتاه مدت به طور دائمی ریشه کن کرد . هدف اصلی درمان ، کاهش قابل توجه دفعات حمله ، کم کردن شدت نشانه ها و بازگرداندن کیفیت مطلوب زندگی به بیمار است .
در بسیاری از موارد ، با شناسایی محرک های فردی ، بهبود نظم خواب و در صورت لزوم طی کردن دوره داروهای پیشگیرانه ، فواصل میان حملات به شکل چشمگیری افزایش یافته و علائم به حداقل می رسد .
چه زمانی سرگیجه نیاز به مراجعه فوری دارد؟
سرگیجه های مرتبط با میگرن خطر جانی ندارند ، اما مشاهده علائم عصبی حاد نیازمند بررسی فوری پزشکی است . در صورت بروز نشانه های زیر باید بلافاصله توسط تیم اورژانس ارزیابی شوید :
- بروز ضعف ناگهانی ، افتادگی یا بی حسی در عضلات صورت ، دست یا پا
- دوبینی ناگهانی یا اختلال واضح در بینایی
- ناتوانی در صحبت کردن ، لکنت زبان یا اختلال در فهم کلمات
- سردرد شدید ، ناگهانی و انفجاری که پیش از این سابقه نداشته است
- اشکال ناگهانی و شدید در راه رفتن بدون سابقه قبلی همراه با تب و سفتی گردن
