جراحی اتوپلاستی یا جراحی اصلاح شکل و موقعیت گوش، یکی از کاربردی ترین جراحی های زیبایی به شمار می رود. این جراحی نه تنها برای بزرگسالان که به دنبال بهبود ظاهر گوش های برآمده هستند، بلکه برای کودکانی که به دلیل شکل گوش مورد آزار و اذیت همسالان قرار می گیرند، انجام می شود. اگرچه اتوپلاستی معمولاً با موفقیت بالا و عوارض جانبی کم همراه است، اما یکی از نگرانی های رایج بیماران، احتمال ایجاد گوشت اضافه یا اسکار در محل برش ها (معمولاً در چاکر پشت گوش) است. در این مقاله جامع، به بررسی دقیق گوشت اضافه بعد از جراحی گوش، شیوع آن، عوامل خطر، روش های پیشگیری و درمان های موجود پرداخته تا تصویری شفاف از این عارضه احتمالی ارائه دهیم.
گوشت اضافه چیست و چرا ایجاد می شود؟
اسکار یا گوشت اضافه نوعی از ترمیم زخم است که در آن بدن بیش از حد کلاژن تولید می کند. این بافت اضافی در همان محدودهای که برش جراحی ایجاد شده، برجسته، قرمز و سفت می شود. برخلاف کلوئید که می تواند فراتر از مرزهای زخم اولیه رشد کند و ماهیت تومورگونه دارد، اسکار هیپرتروفیک معمولاً محدود به محل برش است و در بسیاری از موارد با گذشت زمان (چندین ماه تا یک سال) بهبود می یابد و تا حد زیادی از بین می رود..
مکانیسم ایجاد گوشت اضافه در اتوپلاستی
در جراحی اتوپلاستی، برش ها معمولاً در حفره پشت گوش یا پشت صدف گوش ایجاد می شوند. پوست در این ناحیه نازک است و کشش پوستی کمی وجود دارد. اگر کشش روی بخیه ها زیاد باشد، یا اگر بدن فرد تمایل ژنتیکی به تولید کلاژن بیش از حد داشته باشد، فرآیند ترمیم از کنترل خارج شده و بافت اسکار برجسته می شود.
آیا گوشت اضافه بعد از جراحی گوش رایج است؟
معمولا اسکار هیپرتروفیک پس از جراحی نسبتاً شایع است. مطالعات نشان می دهند که درصد قابل توجهی از بیماران (بین ۵ تا ۱۵ درصد بسته به تکنیک جراحی و تیپ پوستی) ممکن است در هفته ها یا ماههای اولیه پس از عمل، برجستگی های کوچکی در محل بخیه ها مشاهده کنند. اما نکته حائز اهمیت این است که این نوع اسکار معمولاً موقتی است و با مراقبت های صحیح و گذشت زمان، تخت و کم رنگ می شود. همچنین گفته می شود که ایجاد کلوئید واقعی در اتوپلاستی نادر است. کلوئیدها واکنشی شدیدتر و غیرقابل پیشبینی تر هستند و بیشتر در افرادی دیده می شوند که سابقه خانوادگی قوی از تشکیل کلوئید دارند.
بنابراین، اگرچه نگرانی درباره گوشت اضافه بعد از اتوپلاستی کاملا طبیعی است اما اکثریت قریب به اتفاق بیماران اسکارهای ظریف و محو داشته و پس از آن بهبود می یابند.
عوامل موثر در ایجاد گوشت اضافه
درک عوامل خطر و احتمال بروز گوشت اضافه بعد از اتوپلاستی به شما کمک می کند تا پیش از عمل، با جراح گوش مشورت کرده و پس از عمل، مراقبت ها را دقیق تر انجام دهید. از این رو مهم ترین عوامل خطر عبارتند از:
۱. تیپ پوستی و سابقه شخصی
افراد با پوست های تیره تر مستعد به تشکیل اسکارهای برجسته هستند. همچنین، اگر شما قبلاً بعد از جراحی های دیگر گوشت اضافه داشته اید، ممکن است در اتوپلاستی نیز دچار اسکار شوید چرا که پوست شما مستعد اسکار است.
۲. کشش پوستی
یکی از مهم ترین عوامل فنی در جراحی اتوپلاستی، میزان کششی است که روی بخیه ها وارد می شود. اگر گوش به شدت کشیده و پوست پشت گوش تحت کشش زیادی قرار گیرد، بدن برای تقویت آن ناحیه کلاژن بیشتری تولید می کند که منجر به اسکار برجسته می شود. جراحان باتجربه از تکنیک هایی مانند استفاده از بخیه های بسیار ریز و کم کردن کشش سطحی استفاده می کنند تا این ریسک را کاهش دهند.
۳. عفونت و التهاب زخم
عفونت در محل برش، باز شدن جزئی بخیه ها یا التهاب طولانی مدت، فرآیند ترمیم را مختل کرده و احتمال تشکیل گوشت اضافه را به شدت افزایش می دهد.
۴. سیگار و نیکوتین
سیگار کشیدن جریان خون به پوست را کاهش می دهد و فرآیند ترمیم را کند و ناقص می کند. این امر نه تنها خطر عفونت را افزایش می دهد، بلکه احتمال ایجاد اسکارهای بدشکل را نیز بیشتر می کند.
مراحل درمان گوشت اضافه بعد از جراحی زیبایی گوش
اگر پس از اتوپلاستی دچار گوشت اضافه شدید، نا امید نشوید ؛ چراکه روشهای متعددی برای درمان گوشت اضافه پس از اتوپلاستی وجود دارد. ساده ترین و کم هزینه ترین روش برای درمان گوشت اضافه بعد از جراحی گوش ، ماساژ دهی است که معمولاً از هفته ششم یا هفتم پس از عمل (پس از کشیدن کامل بخیه ها و بسته شدن زخم) شروع می شود. ماساژ باعث شکسته شدن فیبرهای کلاژن نامنظم، نرم شدن بافت اسکار و بهبود جریان خون می شود.
استفاده ازورقه سیلیکونی یا ژل های سیلیکونی با ایجاد یک سد مرطوب روی زخم، تولید کلاژن را تنظیم کرده و اسکار را تخت و کم رنگ می کنند. ورقه های سیلکونی ترمیم کننده باید روزانه ۱۲ تا ۲۴ ساعت روی اسکار قرار گیرند. این درمان ممکن است چندین ماه طول بکشد اما بسیار مؤثر و بدون عارضه است.
همچنین اگر ماساژدهی گوش و سیلیکون جواب ندهند، پزشک ممکن است تزریق کورتون را در داخل بافت اسکار پیشنهاد دهد. کورتون با کاهش التهاب و سرکوب تولید کلاژن توسط فیبروبلاستها، باعث کوچک شدن و تخت شدن سریع گوشت اضافه میشود. معمولاً پس از ۳ تا ۴ جلسه تزریق با فواصل ماهانه، تغییرات چشمگیری مشاهده می شود.
در نهایت باید گفت که انتخاب با انتخاب جراح گوش با تجربه و حرفه ای و رعایت توصیه های ایشان ، احتمال باقی ماندن رد اسکار و بخیه بسیار ناچیز و حتی می توان گفت غیر ممکن خواهد بود.
