عفونت گوش یکی از مشکلات شایع شنوایی است که بسته به محل درگیری، می‌تواند با علائمی مانند گوش‌درد، خارش، ترشح، احساس گرفتگی، تب و کاهش شنوایی همراه باشد. با این حال، همه عفونت‌های گوش به یک شکل درمان نمی‌شوند؛ زیرا عفونت گوش خارجی (اوتیت اکسترنا) مجرای شنوایی را درگیر می‌کند، در حالی که عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا) در فضای پشت پرده گوش ایجاد می‌شود. به همین دلیل، تشخیص دقیق محل عفونت پیش از انتخاب دارو و روش درمان اهمیت زیادی دارد.

درمان عفونت گوش با توجه به نوع عفونت و شدت علائم ممکن است شامل استفاده از قطره‌های آنتی‌بیوتیک یا ضدقارچ، پاکسازی مجرای گوش، مصرف داروهای مسکن و در برخی موارد آنتی‌بیوتیک خوراکی باشد. اگر عفونت مزمن شود یا به ساختارهایی مانند پرده گوش، استخوانچه‌های شنوایی و استخوان ماستوئید آسیب برساند، ممکن است درمان‌های جراحی نیز ضرورت پیدا کنند. در این مقاله، روش‌های تشخیص و درمان عفونت گوش خارجی و میانی، داروهای رایج، مراقبت‌های ضروری، علائم هشداردهنده و جراحی‌های مورد استفاده برای درمان عوارض عفونت گوش را بررسی می‌کنیم.

تفاوت‌های کلیدی عفونت گوش خارجی و میانی

تشخیص زودهنگام نوع عفونت، اولین قدم برای انتخاب مسیر درمانی صحیح است. عفونت گوش خارجی که اغلب به عنوان «گوش شناگر» شناخته می‌شود، بافت نرم مجرای گوش (از لاله گوش تا پرده صماخ) را درگیر می‌کند. این عارضه معمولاً به دلیل رطوبت محبوس‌شده در مجرا، خراشیدگی با اجسام خارجی یا تغییرات اسیدیته پوست گوش رخ می‌دهد. بیمار در این حالت با کشیدن لاله گوش یا فشار دادن غضروف جلوی گوش (تراگوس) درد بسیار شدیدی را احساس می‌کند.

در مقابل، عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا) فضای کوچک پشت پرده گوش را هدف قرار می‌دهد؛ جایی که استخوانچه‌های شنوایی قرار دارند. این نوع عفونت معمولاً به دنبال سرماخوردگی، آلرژی یا عفونت‌های تنفسی فوقانی ایجاد می‌شود و عملکرد شیپور استاش (لوله‌ای که گوش میانی را به حلق متصل می‌کند) را مختل می‌سازد. در این شرایط، مایع و چرک پشت پرده گوش تجمع می‌یابد و بیمار علاوه بر درد، احساس پری، کیپی و کاهش شنوایی موقت را تجربه می‌کند.

ویژگی‌هاعفونت گوش خارجی (اوتیت اکسترنا)عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا)
محل درگیریمجرای گوش و لاله گوشفضای پشت پرده گوش
علت اصلیرطوبت، خراشیدگی (مثل گوش‌پاک‌کن)، باکتری‌های محیطیانسداد شیپور استاش، ویروس یا باکتری‌های تنفسی
تشدید دردبا لمس، جویدن یا کشیدن لاله گوشهنگام دراز کشیدن یا بلعیدن
ترشحاتترشحات چرکی و بدبو از مجرای گوشبدون ترشح (مگر در صورت پارگی پرده گوش)
تبنادر است (مگر در موارد بسیار شدید)بسیار شایع (به ویژه در کودکان)

روش‌های تشخیص پزشکی عفونت‌های گوش

پزشک متخصص گوش و حلق و بینی برای تشخیص دقیق منشأ درد، از ابزاری به نام اتوسکوپ استفاده می‌کند. اتوسکوپ با تابش نور متمرکز و بزرگ‌نمایی تصویر، به پزشک اجازه می‌دهد ساختار مجرای گوش، میزان التهاب، وجود ترشحات و وضعیت پرده صماخ را به‌دقت ارزیابی کند. در عفونت خارجی، مجرا معمولاً متورم، قرمز و پر از پوسته‌های مرده یا چرک است که دیدن پرده گوش را دشوار می‌کند. اما در عفونت میانی، مجرای گوش کاملاً سالم است و پزشک متوجه برجستگی، قرمزی یا تجمع مایع زرد رنگ در پشت پرده گوش می‌شود.

بیماری را به یاد دارم که با درد شدید یک‌طرفه مراجعه کرده بود و به دلیل سابقه عفونت‌های مداوم، اصرار به دریافت آنتی‌بیوتیک خوراکی قوی داشت. پس از ارزیابی دقیق با اتوسکوپ، مشخص شد پرده گوش او کاملاً سالم و بدون التهاب است، اما یک عفونت قارچی شدید دیواره مجرای گوش خارجی را درگیر کرده بود. تجویز آنتی‌بیوتیک در این شرایط نه‌تنها کمکی نمی‌کرد، بلکه باعث تشدید رشد قارچ می‌شد. با شستشوی مجرا و تجویز قطره ضدقارچ، مشکل او طی چند روز کاملاً برطرف شد. این تجربه نشان می‌دهد ارزیابی بالینی تا چه حد می‌تواند مسیر درمان را تغییر دهد.

درمان عفونت گوش چیست؟ روش‌های دارویی و جراحی برای درمان عفونت گوش خارجی و میانیپروتکل‌های درمانی عفونت گوش خارجی (اوتیت اکسترنا)

درمان اوتیت اکسترنا کاملاً بر رویکرد موضعی متمرکز است. از آنجایی که عفونت در سطح پوست مجرای گوش قرار دارد، پزشک با تجویز قطره‌های موضعی، دارو را مستقیماً به بافت ملتهب می‌رساند تا باکتری‌ها یا قارچ‌ها را از بین ببرد و درد بیمار را کاهش دهد.

تحقیقات بالینی نشان می‌دهد که استفاده از گوش‌پاک‌کن یا دستکاری مجرا، از عوامل مهم بروز عفونت‌های گوش خارجی است. بنابراین، مهم‌ترین اصل در پروتکل درمانی، توقف کامل دستکاری گوش و جلوگیری از ورود آب به داخل مجرا در طول دوره درمان است.

رایج‌ترین داروهای موضعی که متخصصان برای این عارضه تجویز می‌کنند عبارتند از:

  • قطره‌های آنتی‌بیوتیکی: مانند سیپروفلوکساسین یا افلوکساسین برای توقف رشد باکتری‌ها.
  • قطره‌های ترکیبی (آنتی‌بیوتیک + کورتون): برای کاهش تورم و درد مجرا.
  • قطره‌های اسیدی‌کننده: مانند استیک اسید برای تغییر PH محیط گوش.
  • قطره‌های ضدقارچ: مانند کلوتریمازول در عفونت‌های قارچی.

درمان دارویی و استفاده صحیح از قطره‌های گوش

اثربخشی قطره‌های گوش به نحوه استفاده صحیح از آن‌ها بستگی دارد. اگر مجرای گوش به دلیل تورم بسته شده باشد، قطره به انتهای مجرا نمی‌رسد. برای ریختن قطره، بیمار باید روی پهلو دراز بکشد. در بزرگسالان، لاله گوش باید به سمت بالا و عقب کشیده شود تا مجرا کاملاً مستقیم گردد. پس از چکاندن دارو، بیمار باید حداقل ۳ تا ۵ دقیقه در همان حالت بماند.

نگران روند درمان عفونت گوش خود هستید؟ پیش از تشدید علائم مشاوره بگیرید

اگر با درد مداوم، ترشح یا کاهش شنوایی مواجه هستید و درباره نوع داروهای مصرفی یا نیاز به معاینه تخصصی تردید دارید، بهتر است شرایط خود را توسط پزشک متخصص بررسی کنید.

"*" زمینه های مورد نیاز را نشان می دهد

پاکسازی کانال گوش توسط پزشک

در بسیاری از موارد، مجرای گوش خارجی با چرک، پوسته‌های جداشده و جرم‌های عفونی پر می‌شود. پزشک متخصص می‌تواند مجرا را زیر دید میکروسکوپ یا اتوسکوپ با دستگاه ساکشن پاکسازی کند. اگر تورم مجرا به حدی باشد که قطره نتواند نفوذ کند، پزشک از فتیله کوچک پنبه‌ای (Ear Wick) آغشته به دارو استفاده می‌کند.

پروتکل‌های درمانی عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا)

عفونت گوش میانی در فضای پشت پرده صماخ رخ می‌دهد و قطره‌های موضعی معمولاً نمی‌توانند به آن ناحیه نفوذ کنند. پروتکل درمانی شامل مدیریت درد، پایش بالینی و در صورت نیاز مصرف آنتی‌بیوتیک خوراکی است.

با این حال، رویکرد نوین پزشکی در برخورد با اوتیت مدیا، پرهیز از تجویز سریع و بی‌رویه آنتی‌بیوتیک است. بسیاری از این عفونت‌ها منشأ ویروسی دارند و ممکن است خودبه‌خود بهبود یابند.

مدیریت درد و کنترل تب در عفونت میانی

پزشک برای کنترل درد و تب ممکن است داروهای مسکن سیستمیک مانند موارد زیر را پیشنهاد کند:

  • ایبوپروفن: برای تسکین درد و کاهش التهاب.
  • استامینوفن: برای کنترل تب و کاهش درد.
  • کمپرس گرم: برای کمک به تسکین درد.

زمان تجویز آنتی‌بیوتیک خوراکی

در صورتی که علائم شدید باشند یا بیمار در دوره پایش ۴۸ تا ۷۲ ساعته بهبود نیابد، پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک خوراکی تجویز کند. آموکسی‌سیلین از گزینه‌های رایج خط اول است؛ انتخاب دارو به سن، حساسیت دارویی و شرایط بالینی بیمار بستگی دارد.

گروه سنی / شرایط بیماررویکرد درمانی
کودکان زیر ۶ ماهارزیابی پزشکی و معمولاً درمان آنتی‌بیوتیکی فوری
کودکان ۶ تا ۲۳ ماه با علائم خفیف یک‌طرفهدر موارد منتخب، صبر و مشاهده با پیگیری ۴۸ تا ۷۲ ساعته
بزرگسالان و کودکان با علائم شدیدارزیابی و احتمال تجویز آنتی‌بیوتیک
بزرگسالان با علائم خفیف تا متوسطمدیریت درد و ارزیابی مجدد بر اساس وضعیت بیمار

چه زمانی درمان‌های خانگی خطرناک هستند؟

ریختن روغن‌های گیاهی، عصاره سیر یا پیاز داخل مجرای گوش می‌تواند باعث تحریک یا تشدید عفونت شود. همچنین استفاده از گوش‌پاک‌کن برای خارج کردن ترشحات ممکن است چرک و باکتری‌ها را به عمق مجرا براند. در طول دوره بیماری، از موارد زیر خودداری کنید:

  • استفاده از شمع گوش (Ear Candling).
  • شستشوی خودسرانه گوش با سرنگ و آب در منزل.
  • استفاده از قطره‌های باقی‌مانده از بیماری‌های قبلی بدون معاینه جدید.

درد شدید گوش نباید مانع فعالیت‌های روزمره شما شود

اگر علائم عفونت گوش شما با مسکن‌های معمولی کنترل نمی‌شود، تب بالا دارید یا متوجه خروج ترشحات غیرطبیعی شده‌اید، دریافت ارزیابی تخصصی برای شروع سریع درمان و جلوگیری از آسیب به شنوایی ضروری است.

تماس با ۰۹۰۵۷۱۶۲۲۲۲

علائم هشداردهنده برای مراجعه فوری به متخصص

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است:

  • تورم، قرمزی و درد شدید در استخوان پشت گوش.
  • ضعف یا فلج عضلات صورت.
  • سرگیجه شدید همراه با تهوع و اختلال تعادل.
  • خروج ناگهانی حجم زیادی از خون یا چرک.
  • تب بالا و پایدار.

عوارض عدم درمان عفونت‌های گوش

عفونت‌های درمان‌نشده یا مزمن ممکن است باعث ضخیم شدن پرده صماخ، چسبندگی یا تخریب استخوانچه‌های گوش میانی و کاهش شنوایی شوند. در برخی موارد، تجمع مایع پشت پرده گوش نیز می‌تواند باعث احساس کیپی و افت شنوایی شود و نیاز به ارزیابی تخصصی داشته باشد.

آیا عفونت گوش نیاز به جراحی دارد؟

بیشتر عفونت‌های گوش خارجی و میانی با درمان دارویی، استفاده از قطره‌های موضعی یا آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی کنترل می‌شوند و نیازی به جراحی ندارند. با این حال، اگر عفونت به‌صورت مزمن ادامه پیدا کند، به درمان دارویی پاسخ ندهد یا باعث آسیب به پرده گوش، استخوانچه‌های شنوایی و استخوان ماستوئید شود، ممکن است مداخله جراحی ضرورت پیدا کند. انتخاب روش جراحی به محل عفونت، میزان آسیب و وضعیت شنوایی بیمار بستگی دارد.

۱. میرنگوتومی (Myringotomy)

میرنگوتومی یک روش جراحی است که در آن پزشک برش کوچکی روی پرده گوش ایجاد می‌کند تا مایع، ترشحات یا چرک تجمع‌یافته در گوش میانی تخلیه شود. این روش با کاهش فشار داخل گوش میانی می‌تواند به تسکین درد و بهبود شرایط بیمار کمک کند. میرنگوتومی معمولاً در موارد منتخب عفونت حاد گوش میانی، به‌ویژه زمانی که تجمع چرک و فشار شدید وجود دارد یا عفونت به درمان‌های معمول پاسخ نمی‌دهد، مطرح می‌شود.

این عمل معمولاً از طریق مجرای گوش و با استفاده از ابزارهای ظریف انجام می‌شود. برش ایجادشده در بسیاری از موارد طی مدت کوتاهی به‌صورت خودبه‌خود ترمیم می‌شود. در صورت نیاز به تهویه طولانی‌تر گوش میانی، ممکن است هم‌زمان لوله تهویه نیز در محل برش قرار داده شود.

۲. گذاشتن لوله تهویه گوش (Tympanostomy Tube)

لوله تهویه گوش وسیله کوچکی است که از طریق یک برش ظریف روی پرده گوش قرار می‌گیرد تا امکان ورود هوا به گوش میانی و خروج مایع تجمع‌یافته فراهم شود. این روش بیشتر برای بیمارانی استفاده می‌شود که دچار تجمع مداوم مایع پشت پرده گوش، کاهش شنوایی ناشی از آن یا عفونت‌های مکرر گوش میانی همراه با مایع گوش میانی هستند.

با قرار گرفتن لوله، فشار گوش میانی بهتر تنظیم می‌شود و احتمال تجمع مجدد مایع کاهش پیدا می‌کند. این لوله‌ها معمولاً پس از چند ماه تا حدود یک سال یا بیشتر، بسته به نوع آن‌ها، خودبه‌خود خارج می‌شوند. پس از خروج لوله، سوراخ پرده گوش اغلب به‌صورت طبیعی بسته می‌شود؛ هرچند در برخی بیماران ممکن است سوراخ باقی بماند و به درمان بیشتری نیاز داشته باشد.

۳. تمپانوپلاستی (Tympanoplasty)

تمپانوپلاستی نوعی جراحی برای ترمیم پرده گوش است که معمولاً در بیمارانی انجام می‌شود که به دلیل عفونت مزمن گوش میانی، دچار سوراخ پایدار در پرده صماخ شده‌اند. باقی ماندن این سوراخ می‌تواند باعث ورود آب و آلودگی به گوش میانی، ترشح مکرر گوش و کاهش شنوایی انتقالی شود. هدف اصلی این جراحی، بستن سوراخ پرده گوش، محافظت از فضای گوش میانی و در صورت امکان بهبود شنوایی بیمار است.

در این عمل، جراح معمولاً از بافتی مانند فاشیای عضله گیجگاهی یا غضروف برای بازسازی پرده گوش استفاده می‌کند. روش انجام جراحی به اندازه و محل سوراخ، وضعیت گوش میانی و سلامت استخوانچه‌های شنوایی بستگی دارد. پیش از جراحی، معمولاً وضعیت شنوایی بیمار با آزمایش شنوایی‌سنجی بررسی می‌شود.

۴. اوسیکولوپلاستی (Ossiculoplasty)

اوسیکولوپلاستی جراحی بازسازی زنجیره استخوانچه‌های شنوایی گوش میانی است. سه استخوانچه چکشی، سندانی و رکابی وظیفه انتقال ارتعاشات صوتی از پرده گوش به گوش داخلی را بر عهده دارند. عفونت‌های مزمن گوش میانی، به‌ویژه در موارد همراه با کلستئاتوم، ممکن است باعث تخریب یا اختلال در ارتباط این استخوانچه‌ها شوند و در نتیجه کاهش شنوایی انتقالی ایجاد کنند.

در این جراحی، جراح تلاش می‌کند ارتباط طبیعی استخوانچه‌ها را بازسازی کند. برای این منظور ممکن است از استخوانچه‌های باقی‌مانده خود بیمار، پروتزهای مصنوعی یا مواد پیوندی استفاده شود. اوسیکولوپلاستی گاهی هم‌زمان با تمپانوپلاستی یا جراحی کلستئاتوم انجام می‌شود و هدف آن بهبود انتقال صدا و افزایش کیفیت شنوایی بیمار است.

۵. ماستوئیدکتومی (Mastoidectomy)

ماستوئیدکتومی جراحی برداشتن بافت‌های عفونی یا آسیب‌دیده از سلول‌های هوایی استخوان ماستوئید است. این استخوان در پشت گوش قرار دارد و از طریق مسیرهای هوایی با گوش میانی ارتباط دارد. در برخی موارد عفونت گوش میانی به این ناحیه گسترش پیدا می‌کند و باعث ایجاد ماستوئیدیت می‌شود. اگر عفونت شدید باشد، به درمان دارویی پاسخ ندهد یا با عوارضی مانند تشکیل آبسه همراه شود، ممکن است انجام این جراحی ضرورت پیدا کند.

در طول عمل، جراح با استفاده از ابزارهای مخصوص، بخش‌های درگیر استخوان را باز می‌کند و بافت عفونی یا آسیب‌دیده را خارج می‌سازد. بسته به وسعت بیماری، ممکن است جراحی با تمپانوپلاستی یا برداشتن کلستئاتوم همراه باشد. هدف اصلی ماستوئیدکتومی کنترل عفونت، جلوگیری از گسترش آن به ساختارهای مجاور و حفظ عملکرد گوش تا حد امکان است.

۶. جراحی کلستئاتوم (Cholesteatoma Surgery)

کلستئاتوم نوعی تجمع غیرطبیعی سلول‌های اپیتلیال و کراتین در گوش میانی یا استخوان ماستوئید است که ممکن است در اثر عفونت‌های مزمن گوش میانی و اختلالات پرده گوش ایجاد شود. این توده با وجود خوش‌خیم بودن از نظر ماهیت بافتی، می‌تواند به‌تدریج رشد کند و باعث تخریب استخوانچه‌های شنوایی، آسیب به استخوان اطراف و در موارد پیشرفته درگیری عصب صورت یا ساختارهای گوش داخلی شود.

درمان اصلی کلستئاتوم، برداشتن کامل بافت غیرطبیعی از طریق جراحی است؛ زیرا درمان دارویی به‌تنهایی نمی‌تواند آن را از بین ببرد. بسته به میزان گسترش بیماری، جراح ممکن است از روش‌های مختلف تمپانوماستوئیدکتومی استفاده کند. در صورت آسیب به پرده گوش یا استخوانچه‌ها، امکان بازسازی آن‌ها نیز وجود دارد. پیگیری‌های منظم پس از جراحی اهمیت زیادی دارند؛ زیرا احتمال باقی ماندن یا عود کلستئاتوم وجود دارد.

۷. تخلیه آبسه در عفونت گوش خارجی

در برخی موارد شدید عفونت گوش خارجی، تجمع چرک در بافت‌های مجرای شنوایی یا اطراف آن می‌تواند به تشکیل آبسه منجر شود. آبسه معمولاً با درد شدید، تورم موضعی و حساسیت هنگام لمس همراه است. اگر تجمع چرک قابل توجه باشد و با درمان دارویی برطرف نشود، پزشک ممکن است برای تخلیه آن اقدام کند.

در این روش، با ایجاد برش کوچکی در محل مناسب، چرک تجمع‌یافته خارج می‌شود تا فشار و التهاب کاهش پیدا کند. پس از تخلیه، ممکن است پاک‌سازی مجرا و درمان دارویی موضعی یا سیستمیک نیز ادامه پیدا کند. این مداخله با جراحی‌های گسترده گوش متفاوت است و فقط در صورت وجود آبسه ضرورت پیدا می‌کند.

۸. کانالوپلاستی (Canalplasty)

کانالوپلاستی نوعی جراحی برای بازسازی یا گشاد کردن مجرای شنوایی خارجی است که معمولاً در موارد تنگی شدید و پایدار مجرا انجام می‌شود. عفونت‌های مزمن و مکرر گوش خارجی ممکن است در طول زمان باعث ایجاد بافت اسکار، ضخیم شدن پوست و تنگ شدن مجرای گوش شوند. این وضعیت می‌تواند خروج طبیعی ترشحات و جرم گوش را مختل کند و زمینه را برای عفونت‌های مجدد فراهم سازد.

در این جراحی، جراح با برداشتن بخش‌های اضافی استخوان یا بافت نرم و اصلاح شکل مجرا، فضای مناسب‌تری برای عبور صدا و تخلیه ترشحات ایجاد می‌کند. کانالوپلاستی معمولاً برای عفونت ساده گوش خارجی انجام نمی‌شود و بیشتر در مواردی مطرح است که تنگی مجرا باعث اختلال عملکردی یا عفونت‌های مکرر شده باشد.

نکته مهم: انتخاب روش جراحی به معاینه متخصص گوش، حلق و بینی، وضعیت پرده گوش، نتایج شنوایی‌سنجی و در صورت نیاز تصویربرداری بستگی دارد. همه بیماران مبتلا به عفونت گوش به جراحی نیاز ندارند و تصمیم‌گیری درباره جراحی باید پس از مشخص شدن علت اصلی عفونت و میزان آسیب به ساختارهای گوش انجام شود.

مراقبت‌های لازم در طول دوره درمان

خشک نگه داشتن گوش، به‌ویژه در عفونت‌های خارجی، اهمیت دارد. هنگام استحمام باید از ورود آب به مجرای گوش جلوگیری شود و تا زمان بهبودی از شنا کردن خودداری شود. داروها باید مطابق دستور پزشک مصرف شوند و در صورت تداوم یا تشدید علائم، بیمار دوباره ارزیابی شود.

سوالات متداول درباره درمان عفونت‌های گوش

  • آیا عفونت گوش خارجی مسری است؟
    خیر، عفونت گوش خارجی معمولاً مسری نیست و به شرایط محیطی و آسیب‌پذیری پوست مجرای گوش مربوط است.
  • تفاوت درد گوش خارجی و میانی چیست؟
    درد گوش خارجی با لمس یا کشیدن لاله گوش تشدید می‌شود؛ اما درد گوش میانی معمولاً عمیق‌تر است.
  • آیا می‌توان بدون نسخه پزشک از قطره گوش استفاده کرد؟
    خیر، در صورت سوراخ بودن پرده گوش، برخی قطره‌ها ممکن است به ساختارهای شنوایی آسیب برسانند.
  • مدت زمان بهبودی عفونت گوش چقدر است؟
    مدت بهبودی به نوع عفونت و شدت آن بستگی دارد. در صورت عدم بهبود طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت، ارزیابی مجدد لازم است.
  • چرا پس از مصرف آنتی‌بیوتیک درد گوش خوب نمی‌شود؟
    علت می‌تواند ویروسی یا قارچی بودن عفونت، مقاومت میکروبی یا تشخیص متفاوت باشد.
  • آیا پارگی پرده گوش در عفونت میانی شایع است؟
    در برخی عفونت‌های حاد ممکن است پرده گوش پاره شود. بسیاری از سوراخ‌های کوچک خودبه‌خود ترمیم می‌شوند، اما نیاز به پیگیری دارند.
  • تفاوت اوتیت سروزی و چرکی چیست؟
    اوتیت چرکی با عفونت فعال همراه است؛ اما اوتیت سروزی به تجمع مایع بدون شواهد عفونت حاد گفته می‌شود.
  • آیا عفونت گوش به جراحی نیاز دارد؟
    بیشتر موارد خیر؛ اما در عفونت مزمن، کلستئاتوم، ماستوئیدیت یا آسیب پرده گوش و استخوانچه‌ها ممکن است جراحی لازم باشد.

منابع علمی برای مطالعه بیشتر