کاشت حلزون یک طرفه یا دوطرفه، نوعی عمل جراحی برای افراد کم‌شنوا است. این جراحی به منظور افزایش شنوایی فرد انجام می‌شود. از زمان ظهور این نوع از جراحی، نشریات مختلف از عوارض کاشت حلزون گوش، مطالب بسیاری نوشته‌اند. این عوارض کاشت حلزون ممکن است به دلیل تکنیک جراحی یا نارسایی در دستگاه باشد. البته این را هم باید در نظر گرفت که شدت عوارض کاشت حلزون متغیر است. در این مطلب به مهم‌ترین سوالاتی که در مورد عوارض این روش درمانی وجود دارد، می‌پردازیم.
کاشت حلزون چه عوارضی دارد؟
افراد بسیاری عمل جراحی کاشت حلزون را انجام داده‌اند و به نتایج مطلوبی رسیده‌اند. در سال‌های اخیر نیز افراد کم شنوا به صورت کامل به این روش اعتماد کرده‌اند. اما این عمل برای برخی از افراد عوارضی را به دنبال دارد. اطلاع از آن‌ها راه پیشگیری را هموارتر می‌کند و همچنین از دغدغه‌های بیمار قبل از عمل می‌کاهد.
تحریک عصب صورت
یکی از عوارض کاشت حلزون گوش، تحریک عصب صورت و ایجاد تیک‌های عصبی است. هنوز مشخص نیست که احتمال بروز چنین عوارضی در چه افرادی بیشتر است. اما راه حلی برای تیک‌های عصبی صورت وجود دارد. جراح می‌تواند با برنامه‌ریزی مجدد روی برخی از الکترود‌های موجود در بدن فرد، کار کند. این کار فقط علائم یا تحریکات عصبی کاهش می‌یابد. ولی به طور کامل قطع نمی‌شود. البته این موضوع تمام افراد را درگیر نمی‌کند.
کاهش قدرت تکلم
این مورد از عوارض کاشت حلزون معمولا در کودکان یا بزرگسالانی که به طور مادرزادی ناشنوا هستند، دیده می‌شود. در چنین افرادی حلزون کاشته شده ایرادی ندارد. بنابراین فرد قادر به شنیدن صداها خواهد بود. اما قدرت تشخیص آن‌ها را ندارد. این مشکل می‌تواند به مرور زمان حل شود. افراد با یادگیری می‌توانند صداها را تشخیص داده و حرف‌زدن را بیاموزند.
بروز مشکل در الکترودها
ممکن است برخی از الکترودها دچار نقص‌های فنی شوند. بروز این عارضه زمان مشخصی ندارد. بنابراین حتی شاید با گذشت زمان طولانی پس از جراحی ایجاد شود. در صورت بروز مشکل در الکترودها، جراح می‌تواند اقدامات لازم برای حل آن را انجام دهد. بنابراین این عارضه قابل حل خواهد بود.
جراحی ناموفق
برخی از گوش‌ها به هردلیلی ممکن است با کاشت حلزون نیز قدرت شنوایی نداشته باشند. البته ابتدا باید مطمئن شد که دستگاه به خوبی کار می‌کند. چرا که ممکن است برخی از دستگاه‌ها دچار نقص فنی شوند. در صورت نقص فنی مشکل قابل حل است. اما در صورتی که بدون فرد به جراحی پاسخ ندهد، احتمال بازگشت شنوایی کم خواهد بود.
عفونت پس از جراحی
این مورد از عوارض کاشت حلزون بین تمام جراحی‌های تهاجمی مشترک است. بهترین راهکار برای مبارزه با عفونت، پیشگیری از ایجاد آن است.
همچنین در صورت ابتلا به عفونت باید سریع تشخیص داده شود. اگر پزشک در ابتدا به وجود عفونت پی ببرد، امکان درمان آن بسیار زیاد است. اما در صورت افزایش عفونت، معالجه آن می‌تواند بسیار سخت باشد.
سایر عارضه‌های کاشت حلزون
از دیگر عوارضی که احتمال رخ دادن آن‌ها وجود دارد، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
- خونریزی
- عفونت
- نقص دستگاه
- ضعف عصب صورت
- احساس زنگ زدن در گوش
- سرگیجه
- ضعف در شنوایی
- یک خطر طولانی مدت برای کاشت حلزون، مننژیت (عفونت مایعات اطراف مغز) است.
برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه می‌توانید مقاله سایت sciencedirect را مطالعه کنید.
احتمال بروز عوارض کاشت حلزون چقدر است؟
یکی از مهم‌ترین سوالات بیماران، میزان احتمال بروز عوارض کاشت حلزون در آن‌هاست. خوشبختانه احتمال ایجاد عوارض کم است. جراحی کاشت حلزون جزو جراحی‌های بدون بازگشت محسوب می‌شود. در این جراحی، شنوایی افراد کم‌شنوا به طور کامل از بین می‌رود. به همین دلیل اگر عوارض کاشت حلزون در فردی شدید باشد، ممکن است از یک فرد کم‌شنوا به یک فرد ناشنوا تبدیل شود.
یکی از عارضه‌هایی که برای این جراحی ذکر شد، مننژیت است. مننژیت عارضه‌ای نادر است و از بین ۶۰۰۰۰ بیمار با کاشت حلزون تنها ۹۱ مورد با آن درگیر شده‌اند. در میان این افراد ۱۷ نفر از آن‌ها جان باختند. آن دسته از بیمارانی که مننژیت داشتند به چندین عامل خطرناک از جمله ناهنجاری‌های مادرزادی گوش داخلی، سابقه قبلی مننژیت، اختلال عملکرد سیستم ایمنی بدن یا سابقه عفونت‌های مکرر گوش مبتلا بودند.
عوارض کاشت حلزون طی سال‌ها اخیر بسیار کاهش یافته‌اند. این به دلیل پیشرفت علم پزشکی در این زمینه است. با تکنیک‌های جدید جراحی در این زمینه، احتمال ایجاد این عوارض از ۳۹ درصد به ۹ درصد کاهش پیدا کرده است. این نشان از پیشرفت تکنیک جراحی کاشت حلزون در سال‌های اخیر دارد. البته روند پیشرفت همچنان ادامه دارد. دانشمندان به دنبال راه‌های بهتر و متفاوتی برای به صفر رساندن احتمال عوارض کاشت حلزون هستند.
پروسه نقاهت بعد از عمل جراحی کاشت حلزون به چه صورت طی می‌شود؟
بعد از عمل کاشت حلزون، سر بیمار برای محافظت از محل برش باندپیچی می‌شود. به طور کلی دستورالعمل‌های مراقبت بعد از جراحی، به همراه نسخه‌های دارویی و محدودیت‌های احتمالی فعالیت از سوی پزشک ارائه می‌شود.
پس از باز کردن بانداژ، ممکن است اطراف محل برش متورم شود. البته تورم پس از مدتی بهبود پیدا می‌کند. همچنین ممکن است برجستگی کمی بلندی در محل قرارگیری دستگاه کاشته شده باقی بماند. این موضوع کاملا طبیعی است و جای نگرانی ندارد. این ناحیه معمولاً بعد از مدت کوتاهی با رشد موها پوشانده می‌شود.
در روند بهبودی باید کمی صبور باشید تا زمان لازم برای بهبودی سپری شود. صبور بودن و انجام توصیه‌های پزشک، مانعی برای بسیاری از عوارض کاشت حلزون خواهد بود. پروسه بهبودی پیچیده نیس و فقط به زمان نیاز دارد. به یاد داشته باشید که بیمار در دوره نقاهت بیشتر از هر چیزی به پشتیبانی خانواده و دوستان خود نیاز خواهد داشت. این بخش از مقاله‌ی سایت cochlear ترجمه شده است.
برای مراقبت بعد از جراحی باید چه کارهایی انجام داد؟
در ادامه به مهم‌ترین نکاتی که باید بعد از جراحی کاشت حلزون انجام شود، اشاره کرده‌ایم.
- بیمار باید دستورالعمل پزشک خود را دنبال کند و طبق دستورالعمل داروها را مصرف کند. مصرف داروها به صورت منظم جلوی عفونت یا دیگر عوارض کاشت حلزون را می‌گیرد.
- شما نمی‌توانید بعد از عمل رانندگی کنید. بنابراین از یک نفر همراه کمک بگیرید. همچنین بهتر است حداقل یک نفر تا یک روز بعد از عمل در کنار شما باشد تا بتوانید استراحت کنید.
- زمان باز کردن پانسمان توسط پزشک تعیین می‌شود. معمولاً چند روز بعد از عمل پزشک باند را باز می‌کند. باقی ماندن پانسمان در زمان طولانی منجر به ایجاد عفونت می‌شود.
- بعد از برداشتن بانداژ، محل برش باید هر روز با آب گرم به همراه صابون شسته و خشک شود.
- تقریبا تمام بیماران یک هفته بعد از عمل، می‌توانند استحمام کنند. مگر اینکه دستور دیگری از سوی پزشک صادر شود.
- تا مدت تعیین شده آب باید از گوش بیمار دور بماند.
به طور کلی اگر این کار را به پزشکان حرفه‌ای بسپارید، در تمام مراحل پیش از عمل، حین آن و در دوران نقاهت همراه بیمار خواهند بود.
ضرورت واکسیناسیون قبل از جراحی کاشت حلزون
یکی از اقدامات حیاتی پیش از جراحی کاشت حلزون گوش، ارزیابی دقیق پرونده ایمن سازی و سابقه واکسیناسیون بیمار است. اگرچه ابتلا به عفونت هایی نظیر مننژیت پس از تعبیه پروتز شنوایی رخدادی بسیار نادر به شمار می رود، اما پیشگیری از آن به دلیل حساسیت ساختارهای گوش داخلی و مجاورت با پرده های مغزی در اولویت قرار دارد. دریافت واکسن پنوموکوک و در مواردی واکسن های هموفیلوس آنفلوانزا و مننگوکوک، از مهم ترین گام های محافظتی برای کاندیداهای این عمل محسوب می شوند.
برنامه ریزی برای زمان بندی تزریق واکسن باید حداقل چند هفته پیش از ورود به اتاق عمل و با توجه به سن، شرایط بالینی و سابقه دریافتی های قبلی بیمار تدوین گردد. از آنجا که پاسخ سیستم ایمنی در رده های سنی مختلف متفاوت است، پزشک متخصص پروتکل اختصاصی واکسیناسیون را متناسب با دستورالعمل های کشوری و شرایط هر فرد تعیین می نماید تا حداکثر ایمنی تا پیش از آغاز جراحی حاصل شود.
نقش گفتاردرمانی و توانبخشی در موفقیت کاشت حلزون
انجام موفقیت آمیز پروسیجر جراحی تنها بخش نخست از فرایند بازیابی شنوایی است و توانبخشی شنوایی و گفتاردرمانی ستون اصلی دستیابی به عملکرد مطلوب دستگاه به شمار می رود. پس از روشن شدن و تنظیم اولیه پردازشگر (کاشت حلزون)، سیستم عصبی مرکزی نیازمند یک دوره یادگیری است تا الگوهای سیگنال های الکتریکی دریافتی از الکترودها را به عنوان صداهای معنادار تفسیر نماید.
این پروسه در کودکان کم شنوا به دلیل نیاز به رشد هم زمان مهارت های زبانی و تکلم، نیازمند صبوری و پیگیری مستمر است. سن کاشت پروتز، مدت زمان سپری شده از شروع کم شنوایی و تعهد خانواده به انجام تمرین های شنیداری در منزل، عوامل تعیین کننده ای در سرعت پیشرفت بیمار هستند. جلسات منظم تربیت شنوایی به مغز کمک می کند تا به مرور زمان تفاوت میان صداهای محیطی و گفتار انسانی را تشخیص داده و بالاترین وضوح درک کلمات را فراهم سازد.
اهمیت تصویربرداری تشخیصی قبل از عمل
ارزیابی دقیق آناتومیک مسیرهای شنوایی پیش از اقدام جراحی، نقشی کلیدی در طراحی نقشه عمل و انتخاب نوع آرایه الکترود ایفا می کند. پروتکل های استاندارد تشخیصی عموما شامل انجام سی تی اسکن استخوان تمپورال با وضوح بالا و تصویربرداری ام آر آی (MRI) هستند. سی تی اسکن اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار استخوانی حلزون گوش، باز بودن مجاری و وضعیت استخوان گیجگاهی در اختیار جراح قرار می دهد.
در سوی دیگر، ام آر آی به بررسی سلامت عصب شنوایی (شاخه کوکلئار عصب هشتم مغزی)، بافت های نرم گوش داخلی و عدم وجود انسداد فیبروتیک در داخل حلزون می پردازد. بررسی این داده های تصویری به تیم جراحی کمک می نماید تا از امکان قرارگیری کامل الکترود در مجرای صماخی اطمینان حاصل کرده و مناسب ترین تکنیک جراحی را متناسب با ساختار گوش هر بیمار برنامه ریزی کنند.
نکات ایمنی پس از کاشت حلزون در برابر میدان های مغناطیسی
بیمارانی که از پروتز کاشت حلزون شنوایی استفاده می کنند، به دلیل وجود قطعه آهنربای داخلی در زیر پوست، باید هنگام مواجهه با میدان های مغناطیسی قدرتمند احتیاط های ویژه ای را مد نظر قرار دهند. انجام تصویربرداری تشخیصی ام آر آی (MRI) برای این افراد نیازمند بررسی دقیق مدل دستگاه، نسل ایمپلنت و قدرت میدان مغناطیسی دستگاه اسکنر (مانند ۱.۵ یا ۳ تسلا) است.
بسیاری از نسل های جدید ایمپلنت قابلیت انجام ام آر آی را تحت شرایط ایمن (Conditional) دارند، اما رعایت تدابیری نظیر استفاده از بانداژ فشاری مخصوص روی سر یا در موارد خاص خارج کردن موقت آهنربا ضروری خواهد بود. به همراه داشتن کارت شناسایی ایمپلنت در تمامی مراجعات پزشکی، اطلاع رسانی صریح به تکنسین های تصویربرداری و خودداری از ورود به محدوده های مغناطیسی کنترل نشده، تضمین کننده سلامت بافت و عملکرد پایدار دستگاه کاشت حلزون در درازمدت است.
یک پاسخ
عالی بود